U grobnici na strmoj obali Lagune de los Kondores (Jezero Kondora) arheolozi su 1997. godine našli više od 200 savršeno očuvanih mumija. Planinsko jezero, poznato kao "Jezero mumija", zahvata površinu od svega jedan kvadratni kilometar i nalazi se na visini od 2.900 metara u Andima, na severu Perua.

Više od 500 godina, stotine mumija Inka počivale su u grobnici kraj jezera. One otkrivaju tajne o načinu života davno nestale kulture, koja i dalje nameće pitanja na koja naučnici nemaju odgovor.

Znalački mumificirana tela slučajno su otkrili pastiri. Mumije su bile sahranjene u skladu sa običajima Inka. Vezane u obliku fetusa i umotane u tkaninu sa crtežima lica. Debeli sloj biljaka, kojima su obrasle tokom vekova, dodatno je doprineo da ostanu očuvane - bio je to prirodni omotač, koji ih je štitio od vlažnosti i truljenja.

Naučnici veruju da je reč o zaostavštini preistorijskog naroda Čačapoja, koji je živeo u Andima. To ime, koje na kečuanskom jeziku znači “Ljudi sa oblaka”, dale su im Inke, koje su ih najverovatnije pokorile u 15. veku. Čačapoje, koje su španski hroničari u 15. veku opisali kao “najlepše Indijance u Peruu”, jedna su od najzagonetnijih drevnih kultura Južne Amerike.

Otkriće na Jezeru Kondora smatra se spektakularnim zato što su tela veoma dobro očuvana i omogućavaju nova saznanja o kulturi Čačapoja. U obližnjem Muzeju Lejmebamba, gde se danas čuvaju 219 mumija i darovi koji su sahranjeni s njima, naučnici ih istražuju uz pomoć rendgenskih aparata. Danas veruju da su “Ljudi sa oblaka” naučili veštinju mumficiranja od Inka.

- Ove mumije su čudo. One su jedine koje nam pokazuju kako su Inke sahranjivale mrtve na kraljevski način. Isušivali su kožu kako bi je učinili trajnijom, a zatim odstranjivali unutrašnje organe kroz anus - kaže dr Sonja Gijen za Bi-bi-si.

Arheolozi pretpostavljaju da je reč o telima važnih ličnosti, zato što na mumijama nema karakterističnih tragova teškog fizičkog rada.

Prema rečima dr Gijen, takvi ljudi su nastavljali da žive u društvu posle smrti - kao mumije:

- Učestvovali su na sastancima, i dalje su imali bogatstvo i donosili odluke.

Veruje se da se hiljade očuvanih tela nalazi u još 17 mauzoleja sakrivenih u džunglama Anda, ali ona nisu otkrivena zbog velikih troškova koje podrazumeva rad arheologa u ovom udaljenom regionu.