Arheolozi su pronašli dokaze za jednu od najstarijih europskih bitaka prije 3.300 godina u današnjoj Njemačkoj. Vjeruje se da je u njoj učestvovalo oko 2.000 muškaraca.
tolenza
Bitka u dolini Tolenze, u sjeveroistočnoj Njemačkoj, odigrala se prije više od 3 milenijuma u bronzano doba.

Arheološki nalazi predstavljaju prvi arheološki dokaz velikog nasilnog sukoba u Europi.

Ovaj lokalitet je danas, nažalost, ugrožen klimatskim promjenama. Još tada je ovo bilo močvarno područje, a današnje visoke temperature dovode do toga da ovaj lokalitet presuši i tako se izgube dragocjeni podaci.

lokalitet
© Stefan Sauer
Arheološki lokalitet koji se iskopava u dolini Tolenze
Arheološki lokalitet proteže se na 4 km. Postoji problem da se istraživanje nastave, jer zainteresirane strane nisu mogle da se dogovore oko strategije istraživanja.

Nasilne povrede na skeletima muškaraca

Do otkrića ovog lokaliteta, koji predstavlja jedinstveno bojno polje, došlo se 1996. godine. Arheolog amater je tada pronašao kost muške nadlaktice sa zaglavljenim vrhom strele od kremena.

Narednih godina se broj ljudskih skeletnih ostataka povećao na 140, a na njima su primijenjene perimortalne ozljede, odnosno povrede nastale u trenutku smrti. Ali i zarasle povrede, koje su nastale u nekom ranijem periodu života. Povrede koje su dovele do smrti nalazile su se na lobanjama, u vidu udubljenja uslijed jakog udarca nekim tupim predmetom ili je oružje ostalo zaglavljeno u lobanji. Povrede nastale oštrim predmetima poput strela ili mača nalazile su se na rukama ili nogama. Pored kostura ljudi, pronađeni su i ostaci konja koji su imali ozljede.
slika
© Stefan Sauer
Prva arheološki dokumentirana europska bitka
lubanja
© D. Jantzen
Smrtonosna ozljeda tupim predmetom na lubanji čovjeka
Antropološka analiza pokazala je da su uglavnom mladi, i muškarci srednjih godina, od 20 do 40 godina, u dobrom fizičkom stanju.

Autori jedne studije rekli su da je ovaj neobičan profil starosti i pola i da "u kombinaciji s dokazima o povredama na nekim kostima koji ukazuju na upotrebu oružja bliskog i dalekog dometa, podržavaju hipotezu da su posmrtni ostaci žrtve borbe. Štaviše, dokazi za niz izlečenih traumatskih lezija mogu se sugerisati da su ove osobe bile obučene za borbu i naviknute na njih."

Pored kostura muškaraca pronađeno je i oružje. Uglavnom su to mačevi, vrhovi kopalja i strela. Također, budući da se radi o močvarnoj oblasti, sačuvali su se drvene toljage ili batovi. Također, primijenjene su i drvene konstrukcije koje su vjerojatno služile u odbrani.

Muškarci iz drugih oblasti došli da se bore u dolini

Na temelju analize izotopa stroncijuma i kisika iz zuba muškaraca i arheoloških artefakata, arheolozi su utvrdili da značajan broj osoba ne potječe iz ove oblasti. Moguće da su muškarci, čije porijeklo ne vodi iz ove doline, došli da se bore protiv ovih "domaćih".
strijela
© Volker Minkus
Brončana glava strijele koja je ubila ovog čovjeka
slika
© LANDESAMT FÜR KULTUR UND DENKMALPFLEGE MECKLENBURG-VORPOMMERN/LANDESARCHÄOLOGIE/S. SUHR
Kremeni vrh strijele ugrađen u ovu kost nadlaktice prvi je upozorio arheologe na drevno nasilje u dolini Tolenze
Broj muškaraca koji je sudjelovao u borbi iznosio je oko 2.000. Pronađeni skeletni ostaci muškarca nisu bili koncentrisani samo na jednom dijelu lokaliteta, već su skeletni ostaci bili akumulirani čitavom dužinom obale reke. Ratnici su ubijani u akciji dok su se kretali i borili na različitim mjestima. Tako da je reč o jednom velikom nalazištu sa više manjih.

Arheolozi smatraju, na temelju arheoloških dokaza i analiza, da je riječ o jednoj borbi. Iako nije iskopana čitava oblast, dosadašnji rezultati idu u prilog ovoj pretpostavci.

Ne zna se tko su bili ovi ljudi ni zašto su se borili.