© Allen West i Jennifer Rice, CC BY-ND
"To je neverovatno kulturno važno područje", rekao je James Kennett, profesor emeritus nauke o Zemlji na Univerzitetu Santa Barbara. "Većina mesta na kojima se razvila rana kulturna složenost ljudi nalazi se u ovom području".
Omiljeno mesto za arheologe i biblijske naučnike, humka sadrži dokaze o kulturi sve od halkolitika ili bakarnog doba, sve sabijeno u slojeve kako je visoko strateško naselje građeno, uništavano i obnavljano milenijumima.
Ali postoji sloj od 1,5 metara u sloju srednjeg bronzanog doba II koji je izazvao interesovanje nekih istraživača zbog svojih "krajnje neobičnih" materijala. Osim krhotina koje bi se očekivale od uništenja ratovanjem i zemljotresima, otkrili su krhotine keramike sa gornjim površinama stopljenim u staklo, "mehurićastu" zemljanu opeku i delimično rastopljeni građevinski materijal. Sve nagoveštava na događaj sa neobično visokim temperaturama, mnogo toplije od svega što je tadašnja tehnologija mogla da proizvede.
"Videli smo dokaze o temperaturama većim od 2.000 stepeni Celzijusa", rekao je Kennett, čija je istraživačka grupa u to vreme izgradila slučaj za stariji kosmički vazdušni udar pre oko 12.800 godina koji je izazvao široko rasprostranjeno spaljivanje, klimatske promene i izumiranje životinja. Ugljenisani i istopljeni materijali u Tall el-Hammamu izgledali su poznato, a grupa istraživača, uključujući naučnika koji se bavi udarima Allena West-a i Kennett-a, pridružila se istraživačkom biblijskom naučniku Univerziteta Trinity Southwest, Philip J. Silvi da utvrdi šta se dogodilo u ovom gradu pre 3.650 godina.
Njihovi rezultati objavljeni su u časopisu Nature Scientific Reports.
© UC Sanata Barbara
"Postoje dokazi o velikom kosmičkom vazdušnom udaru, u blizini grada zvanog Tall el-Hammam", rekao je Kennett o eksploziji sličnoj događaju u Tunguski, otprilike jačina udara od 12 megatona koji se dogodio 1908. godine, kada je meteor od 56-60 metara probio Zemljinu atmosferu iznad istočno-sibirske tajge.
Šok eksplozije iznad Tall el-Hammama bio je dovoljan da poravna grad, sruši palate i okolne zidove i konstrukcije od opeke, navodi rad. Raspored kostiju ukazivao je na "ekstremnu dezartikulaciju i fragmentaciju skeleta kod ljudi u blizini".
Za Kennetta, dodatni dokaz vazdušnog udara pronađen je sprovođenjem mnogo različitih vrsta analiza tla i sedimenata iz kritičnog sloja. U njihovoj analizi su se pojavile loptice bogate gvožđem i silicijum dioksidom, kao i rastopljeni metali.
Istraživači su otkrili ljudske ostatke u sloju uništenja, uključujući lubanju, što je ukazivalo na "ekstremnu dezartikulaciju i fragmentaciju kostura kod ljudi u blizini". Narančasta boja lubanje (a) ukazuje da je bila izložena temperaturama iznad 200 stupnjeva Celzijusa
Vazdušni udar, prema članku, takođe može objasniti "abnormalno visoke koncentracije soli" pronađene u sloju uništenja - u proseku 4% u sedimentu i čak 25% u nekim uzorcima.
"So je izbačena zbog visokih pritisaka prilikom udara", rekao je Kennett o meteoru koji se verovatno raspao nakon kontakta sa Zemljinom atmosferom". A moguće je da je udar delimično pogodio Mrtvo more, koje je bogato solju". Lokalne obale Mrtvog mora takođe su bogate solju, pa je uticaj možda preraspodelio te kristale soli nadaleko i naširoko - ne samo u Tall el-Hammamu, već i u blizini Tell es-Sultana (predložen kao biblijski Jerihon, koji je takođe pretrpeo nasilno uništenje u isto vreme) i Tall-Nimrin (takođe tada uništen).
Kozmički utjecaj vjerojatno je uzrokovao prodor značajne količine soli u sloj eksplozije, jer je u sedimentu pronađeno u prosjeku četiri posto, a u nekim slučajevima čak 25 posto
Utjecaj je možda bio toliko snažan da se sol iz Mrtvog mora preusmjerila u obližnji Tell es-Sultan (također poznat kao Jericho) i Tall-Nimrin
Utjecaj je možda bio toliko snažan da se sol iz Mrtvog mora preusmjerila u obližnji Tell es-Sultan (također poznat kao Jericho) i Tall-Nimrin
© NASA/CC BY-NDSada se naziva Tall el-Hammam, grad se nalazi oko 7 milja sjeveroistočno od Mrtvog mora u današnjem Jordanu
Tall el-Hamman bio je u žiži rasprave o tome da li bi to mogao biti biblijski grad Sodom, jedan od dva grada u Starozavetnoj knjizi Postanje koje je Bog uništio zbog toga koliko su oni i njihovi stanovnici postali zli . Jednog stanovnika, Lota, spašavaju dva anđela koji ga upućuju da ne gleda iza sebe dok beže. Lotova žena, međutim, ostaje i pretvorena je u stub soli. U međuvremenu, vatra i sumpor su pali s neba; uništeno je više gradova; gust dim dizao se iz vatre; stanovnici grada su ubijeni, a poljoprivredni usevi uništeni u onome što zvuči kao iskaz očevidca o kosmičkom udaru. To je zadovoljavajuća veza.
"Sva zapažanja navedena u Postanju su u skladu sa kosmičkim udarom", rekao je Kennett, "ali nema naučnih dokaza da je ovaj uništeni grad zaista Sodoma Starog zaveta". Međutim, istraživači su rekli, katastrofa je mogla generisati usmenu tradiciju koja je možda mogla poslužiti kao inspiracija za pisani prikaz u knjizi Postanja, kao i biblijski izveštaj o spaljivanju Jerihona u starozavetnoj knjizi Jošue.
Referenca:
"Vazdušni prasak veličine Tunguske uništio je Tall el-Hammam grad iz srednjeg bronzanog doba u dolini Jordana blizu Mrtvog mora"
Komentari čitatelja
na naše novosti