bundeva
© Unsplash
Bundeva, kraljica jeseni u službi zdravlja

Komentar: U duhu Noći vještica donosimo članak o ljekovitim svojstvima bundeve!


Bundeva je jedan od zaštitnih znakova jeseni, a raskoš njenih boja, oblika i veličina nemoguće je ne primijetiti. Oktobar je posebno obilježen narandžastom bojom, a kuda god se okrenemo, bundeve nas okružuju - na tanjiru i u enterijerima.

O ljekovitim svojstvima bundeve svake jeseni se iznova priča - iako je dostupna od avgusta do marta, bundeva je najukusnija u jesen jer upravo tada ima najvišu koncentraciju hranjivih tvari. Omiljeno je sezonsko povrće i neizostavan sastojak u kuhinji poznatih svjetskih kuvara.

S razlogom nosi naziv kraljica jeseni jer je bogata antioksidansima, karotenom, vitaminima i uz to se lako kombinuje u svim jelima, od krem-supa do deserta. Osim što je neizmjerno bogata ukusom, bundeva je laka za pripremu.

bundeva1
Sastav i ljekovitost bundeve

Osim što je jednostavna za pripremu, bundeva ima i mnogostruke zdravstvene dobrobiti. Meso bundeve bogato je antioksidansima, vlaknima, magnezijumom, kalijumom i vitaminima B, C, E i K. Provitamin A te alfa i beta karoteni nalaze se u narandžasto, crveno i žuto obojenim biljkama, brane organizam od oštećenja slobodnim radikalima, poboljšavaju zdravlje kože i smanjuju učinke starenja.

Od neprocjenjive je važnosti i za zdravlje očiju, djeluje u prevenciji neurodegenerativnih bolesti, osigurava zdravlje kostiju, mokraćnog i probavnog sistema te poboljšava imunitet. Nije naodmet spomenuti da je bundeva i niskokalorična namirnica jer 100 g bundevinog mesa osigurava tek 28 kcal. Međutim, ne krije se sva vrijednost bundeve u njenom mesu.

Istraživači sa južnokorejskog univerziteta "Chosun" otkrili su proteine u kori bundeve koji se uspješno bore s mikroorganizmima i sprečavaju infekcije, a posebno suprimiraju razvitak gljivice vrste Candida albicans, odgovorne za vaginalne infekcije žena, pelenski osip djece i brojne druge tegobe.

Sjemenke bundeve takođe predstavljaju njenu važnu komponentu. One se konzumiraju same i predstavljaju ukusnu, ali i kaloričnu namirnicu zbog značajnog sadržaja ulja. Poput drugih sjemenki, gotovo polovinu sadržaja čine ulja koja u svom sastavu sadrže i omega-3 i omega-6 masne kiseline. Ističu se i relativno visokim udjelom proteina (oko 25 odsto) te obiljem minerala, posebno fosfora, magnezijuma i mangana, a nije zanemariv ni udio cinka, željeza i bakra. Od vitamina sjemenke bundeve su dobar izvor vitamina E i K te vitamina A u obliku beta-karotena. Istraživanja ukazuju na smanjenu učestalost oboljenja prostate u područjima gdje se redovno konzumiraju sjemenke bundeve. Iako nije poznat mehanizam pozitivnog djelovanja, zaslužnim se smatra jedinstvena kombinacija cinka, beta-karotena i omega-3 masnih kiselina sadržanih u njima. Sjemenke bundeve kao vrlo dobar izvor magnezijuma pomažu kod regulacije visokog krvnog pritiska i prevencije napada migrene, a kao dobar izvor bakra pomažu u smanjenju upalnih stanja povezanih sa reumatoidnim artritisom. Kao dobar izvor željeza sjemenke bundeve mogu biti od velike koristi veganima kojima često nedostaje ovaj važan mineral.

bundeva2
Sorte bundeve

Dugo može stajati pa je odlična tokom cijele jeseni i zime u pripremi vikend jelovnika ili laganih obroka u sedmici. S obzirom na to da im je sada vrhunac sezone, na tržnicama i u prodavnicama ćete pronaći nekoliko vrsta po povoljnim cijenama, a najčešće su to Butternut, Hokaido, Kabocha i Ibiza sorte.

Butternut sortu lako ćete prepoznati po izduženom, kruškolikom obliku. Kora joj je tanka pa se lako guli iako je i kora jestiva. Narandžasto meso je slatko i kremasto, pa se najviše koristi za krem-supe, džemove i deserte.

Hokaido bundeva porijeklom je iz Japana, pa se još naziva i japanska tikva. Kora joj je primjetno deblja, intenzivne narandžasto-crvene boje. Ukus joj je aromatičan i kestenjast te je smatraju najboljom i najukusnijom sortom. Odlično je što može dugo stajati, a time poprima još bolji ukus te se udio hranjivih tvari povećava.

Kabocha tikva potiče iz Kambodže. Kora je tanka i jestiva, intenzivne zelene boje, a blagi ukus i miris asociraju na lubenicu. Primjena joj je razna - od namaza, pudinga i sokova do zamjene za pečeni krompir.

Ibiza bundeva potiče iz Španije, ali je možemo pronaći po vrtovima širom svijeta. Prepoznatljiva je po okruglom obliku i blago rebrastoj kori, a najčešće se ukrašava za Noć vještica. Iako je pomalo suvo, meso ove sorte je jestivo, slatko i ukusno, a najveća vrijednost se skriva u njenim sjemenkama bogatim nutrijentima. Ibiza bundeva se najčešće priprema tako da se peče u rerni i jede kao samostalan obrok, ali se može koristiti i kao hranjivi dodatak mnogim jelima.